استخرهای سرپوشیده استان اصفهان (هرند، ورزنه و رحیم آباد)
زیربنای هر استخر: هزار و هفتصد و بیست و هشت متر مربع
تعداد طبقه: دو طبقه
محل اجراء: استان اصفهان شهرستان های هرند، ورزنه و رحیم آباد
همکاران طراحی معماری: پیمان رزمجو، بهشاد دادگستر
همکاران سازه: مهدی رزمجو
همکاران تأسیسات مکانیکال: امین تورث
همکاران تأسیسات الکتریکال: انوشه اسراری
مدیران پروژه: بهشاد دادگستر ، مرحوم حسین پرگاری ، حمیدرضا نصیری
همکاران نظارت و اجراء: فرهاد غفارپور، محمد واعظ شوشتری، رضا دالوندی
پروژهٔ استخرهای سرپوشیده استان اصفهان، مجموعهای از سه طرح تیپ در شهرهای هرند، ورزنه و رحیمآباد است که توسط دفتر مهندسان مشاور اروین معماری پارس طراحی شدهاند. هدف از طراحی این مجموعهها، ایجاد فضاهای ورزشی و تفریحی استاندارد در شهرهای کوچک و متوسط استان بوده است تا دسترسی شهروندان به امکانات آبی در تمام فصول سال فراهم شود.
این پروژهها با رعایت کامل استانداردهای بینالمللی FINA و با در نظر گرفتن شرایط اقلیمی و اقتصادی هر منطقه طراحی شدهاند. تمرکز طراحی بر سادگی، دوام، بهرهوری اقتصادی و حفظ کیفیت فضایی بوده است — ویژگیهایی که امضای مشخص پروژههای اروین معماری پارس محسوب میشوند.
رویکرد طراحی و اهداف پروژه
در طراحی استخرهای سرپوشیده استان اصفهان، دو اصل کلیدی دنبال شده است:
۱. کارکردگرایی و ایمنی فضا
۲. حفظ کیفیت بصری و هویت بومی در عین سادگی ساخت
هر سه استخر دارای کاسهای با طول ۲۵ متر و هشت خط شنا هستند که در دستهٔ استخرهای محلی (Local Pools) بر اساس استاندارد FINA قرار میگیرند. علاوه بر استخر اصلی، در هر مجموعه فضاهایی چون استخر کودک، سونا (خشک و بخار)، جکوزی، رختکن، سرویسهای بهداشتی، بوفه، اتاق کمکهای اولیه و سالن بدنسازی طراحی شدهاند تا امکانات مجموعه کامل و پاسخگوی نیازهای عمومی و آموزشی باشند.
ترکیب عملکردی و ساختار معماری
با توجه به محدودیت بودجه در پروژههای شهری کوچک، تصمیم اصلی طراحان بر آن بوده که ساختار بنا بهصورت دو بخش مجزا شکل گیرد:
- سازهی اصلی (سوله) برای فضای استخر و سالنهای ورزشی،
- بخش اداری و خدماتی (رختکنها، دوشها و ورودی) با اسکلت بتنی.
این تفکیک هوشمندانه، علاوه بر صرفهجویی اقتصادی، موجب سهولت اجرا و امکان تکرار تیپ طراحی در شهرهای مختلف شده است. در عین حال، تناسب میان احجام آجری و سطوح سنگی باعث شده است که هر مجموعه، چهرهای مستقل و هویتی متمایز داشته باشد.
مصالح، رنگ و بافت در معماری استخرهای سرپوشیده
در نمای بیرونی پروژهها، استفاده از ترکیب آجر قرمز، سنگ گندمک و ترادرتن قرمز، زبان مشترک معماری هر سه مجموعه را شکل داده است. انتخاب آجر در این پروژه نه صرفاً از جنبهٔ اقتصادی، بلکه بهعنوان بیانی اقلیمی و فرهنگی انجام شده است. در اقلیم خشک و آفتابی شرق اصفهان، رنگ گرم آجر در کنار درخشش سنگ روشن، تعادلی از گرما و استواری ایجاد میکند.
رواقهای بیرونی با سایهروشنهای عمیق، علاوه بر زیبایی بصری، عملکرد اقلیمی مؤثری دارند؛ زیرا ضمن کاهش جذب گرمای مستقیم خورشید، حرکت هوا را در جدارههای بیرونی تسهیل میکنند. این رواقها در ترکیب با جدارههای زاویهدار آجری، پویایی حجم را افزایش داده و باعث میشوند بنا از هر زاویه دید، ساختاری پرانرژی و در حال حرکت به نظر برسند.
نور و تهویه در طراحی استخرهای سرپوشیده
در استخرهای سرپوشیده، طراحی نور و تهویه نقش تعیینکنندهای در کیفیت فضا دارد. در این پروژه، تیم طراحی اروین معماری پارس با بررسی دقیق جهتگیری بناها نسبت به مسیر خورشید و بادهای غالب منطقه، از ترکیب نورگیرهای جانبی بالا و تهویهی مکانیکی هوشمند استفاده کرده است.
نور طبیعی از پنجرههای مرتفع جانبی به داخل سالن نفوذ میکند، بیآنکه بازتاب شدید نور روی سطح آب ایجاد کند. لولههای تهویه در ارتفاع سقف تعبیه شدهاند تا جریان هوا بهصورت یکنواخت در فضا توزیع شود و رطوبت کنترل گردد. این تصمیمات باعث کاهش مصرف انرژی و افزایش دوام پوشش داخلی شده است.
ساختار سازهای و منطق فضایی
سازهی فلزی سوله، با دهانههای بلند و فرم شیبدار سقف، به گونهای طراحی شده است که هم پاسخگوی دهانهی وسیع کاسهی استخر باشد و هم فضای بصری یکپارچهای ایجاد کند. فرم شیبدار سقف علاوه بر هدایت آب باران، در هماهنگی با چشمانداز افقهای باز و کوههای دوردست شرق اصفهان قرار دارد.
در بخش اداری و خدماتی، ستونهای بتنی با مقطع قوی و پوستهی آجری ضخیم، حس استحکام و امنیت را منتقل میکنند. این بخش بهصورت خطی طراحی شده و بهعنوان واسطهای میان فضای شهری و سالن استخر عمل میکند. ورودی اصلی با ارتفاع کمتر و عقبنشستگی از جداره، حس دعوتکنندگی و آرامش را به بازدیدکننده القا میکند.
هماهنگی با اقلیم و محیط
یکی از نقاط قوت این پروژهها، سازگاری با شرایط اقلیمی شرق اصفهان است. طراحی بر اساس محور شمالشرقی – جنوبغربی، باعث شده نور صبحگاهی بهصورت کنترلشده وارد فضا شود و تابش شدید بعدازظهر به حداقل برسد. همچنین استفاده از متریالهای با ظرفیت حرارتی بالا (مثل آجر و سنگ) به تثبیت دمای داخلی کمک میکند.
فضای باز اطراف ساختمانها نیز با حداقل دخالت در بستر طبیعی طراحی شده تا منظر کویری و بومی منطقه حفظ شود. در شهرهایی چون ورزنه و هرند که محیط پیرامون باز و افق بلند است، مقیاس کشیدهی بنا و رنگ گرم نما باعث پیوستگی طبیعی میان ساختمان و چشمانداز میشود.
کیفیت فضاهای داخلی
فضای داخلی سالنهای استخرهای سرپوشیده بهگونهای طراحی شده که روشنایی طبیعی، آکوستیک مناسب و سادگی بصری را توأمان داشته باشد. پوشش داخلی دیوارها از کاشیهای براق به رنگهای کرم و سرمهای تشکیل شده تا ضمن افزایش بازتاب نور، احساس پاکیزگی و آرامش را تقویت کند.
در طراحی کف و لبههای استخر از سرامیکهای ضدلغزش استفاده شده و جزئیات فنی مطابق با استانداردهای ایمنی FINA اجرا شدهاند. ارتفاع سقف حدود ۷ تا ۹ متر در نظر گرفته شده تا امکان تهویهی طبیعی و کاهش تراکم بخار فراهم گردد.
فرم، تناسب و خط آسمان پروژهها
در تصاویر اجرایی پروژهها، اختلاف ارتفاع بخش سوله با ساختمان اداری کاملاً مشهود است؛ این اختلاف، ترکیب حجمی متنوعی ایجاد کرده و به خط آسمان پروژه پویایی بخشیده است. ترکیب حجم افقی سوله و عمودهای بتنی بخش خدماتی، تناسبی چشمنواز میان سنگینی و سبکی در معماری پدید آورده است.
در هر سه پروژه، این زبان فرمی تکرار شده اما با تنظیم نسبتها و مصالح جزئی متناسب با موقعیت سایت، هر ساختمان هویتی مستقل یافته است. در واقع، استخرهای سرپوشیده استان اصفهان نمونهای از طراحی تیپ هستند که بدون تکرار کور، وحدت در تنوع را بهنمایش میگذارند.
فرآیند طراحی و چالشهای اجرایی
در مسیر طراحی و اجرا، مهمترین چالش پروژهها محدودیت بودجه و امکانات محلی بود. دفتر اروین معماری پارس با تأکید بر سادگی سازهای، خوانایی پلان و انتخاب مصالح بادوام بومی توانست کیفیتی فراتر از سطح معمول پروژههای مشابه ایجاد کند.
همچنین استفاده از فناوریهای سبک در سقف و اسکلت فلزی باعث تسریع در اجرا و کاهش هزینهها شد. در عین حال، جزئیات اجرایی در اتصالات، آببندی و تهویه با دقت طراحی شدند تا دوام بنا در برابر رطوبت و تغییرات دمایی تضمین شود.
جمعبندی: معماری در خدمت عملکرد و دوام
پروژههای استخرهای سرپوشیده هرند، ورزنه و رحیمآباد را میتوان نمونهای موفق از طراحی تیپ در مقیاس شهری کوچک دانست که در آن، منطق سازهای، اقتصاد ساخت، و بیان معمارانه در تعادلی دقیق قرار گرفتهاند.
دفتر اروین معماری پارس در این طرحها کوشیده است تا با بهرهگیری از زبان مصالح بومی، ترکیب حجمهای ساده و رعایت استانداردهای بینالمللی، فضایی خلق کند که نه تنها کارآمد، بلکه دارای ارزش فضایی و فرهنگی باشد.
این مجموعه استخرهای سرپوشیده نشان میدهند که حتی در پروژههایی با بودجهی محدود، میتوان با طراحی سنجیده و پایبندی به اصول معماری، کیفیت، زیبایی و دوام را در کنار هم به دست آورد.
مهندسین مشاور اروین معماری پارس
بازدیدها: 657